فضاهای اداری در دانشگاه‌های آینده


دانشکده نفت دانشگاه امیر کبیر از جدیدترین آثار اجرا شده توسط ویرا دکو، می تواند نمادی از دانشگاه های آینده قلمداد گردد. در نسل بندی دانشگاه های ایران از حیث طراحی داخلی، در ابتدا ما نسل نخست را میبینیم. نسلی که طراحی دانشگاه ها کار معماران خارجی و مستشارانی است که به دعوت دولت ایران برای فعالیت حاضر شده اند و آثار آنها کمابیش کپی از جریانات فکری غرب است. برخی از این دانشکده ها بدلیل طراحی توسط مستشاران نظامی بیشتر شبیه افسرخانه های روسی هستند تا فضاهای علمی. دانشگاه سه گوش آبادان و دانشکده نفت آبادان از این جمله دانشگاه ها هستند. پیش تر دارالفنون در تهران چنین الگوریتمی را در عصر قاجار تکرار کرده بود.

نسل دوم دانشگاه های ایران در پهلوی دوم حاصل توسعه سریع کشور، تشکیل دفاتر مهندسین مشاور و دستخط معماران ایرانی است که می کوشیدند روحیه ای نو ایرانی را در جان بنا جاری کنند. دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران در کرج و دانشگاه شیراز از این جمله هستند. در این بین شاهد ساخت دانشکده هایی همچون دانشکده مدیریت دانشگاه هاروارد در ایران(دانشگاه امام صادق فعلی) نیز هستیم که تماما از روحیه ای ایرانی برخوردار هستند.

نسل سوم دانشگاه های ایران پس از انقلاب و خصوصا پس از جنگ ساخته شدند. دانشکده فنی دانشگاه تهران، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس از آن جمله هستند. در این دوره صدها ساختمان و واحد علمی توسط دانشگاه ازاد اسلامی ساخته شد که بوروکراسی اداری و عدم ذوق هنری باعث فرصت سوزی عظیمی شد و از بین تمام این ساخت و سازها ، علیرغم صرف منابع علمی و هزینه های زیاد، هیچ اثر شاخصی به چشم نمی آید.

اما نسل چهارم دانشگاه های ایران محصول دوران افول تعداد دانشجویان، دانش بنیان شدن دانشگاه ها و نیاز به رقابت با رقبای بین المللی هستند. دانشگاه هایی که از روحیه دانشکده های افسری پهلوی اول بسیار فاصله گرفته اند و می کوشند فضایی جذاب، خلاق و مدرن برای دانشجویان مهیا نمایند.

دانشکده نفت دانشگاه امیر کبیر از این جمله اثار هستند. باید قضاوت و میزان نیل به اهداف تعریف شده را به آینده سپرد اما به نظر می رسد این سرآغاز عصری جدید در طراحی فضاهای اداری دانشگاه ها در ایران باشد.